Berekening van emissies op basis van het energiegebruik

Bij het berekenen van emissies van treinen moet onderscheid gemaakt worden tussen elektrische treinen en dieseltreinen. Elektrische treinen veroorzaken met uitzondering van PM10-emissies door slijtage, geen directe emissies, maar slechts scope 2-emissies.
Wanneer men gebruik maakt van elektrisch vervoer over het spoor is het van belang dat deze scope 2-emissies worden meegenomen in de emissieberekening. Als op basis van CO2 uitstoot een vergelijking wordt gemaakt tussen bijvoorbeeld spoorvervoer en wegtransport, moeten zowel scope 2- als scope 3E-emissies worden meegenomen.

Scope 1-emissies van spoorvervoer, of eventueel scope 3P-emissies wanneer het om uitbesteed vervoer gaat, worden als volgt berekend:

Wanneer het dieselverbruik is gegeven in een andere eenheid dan liters, kunnen de omrekenfactoren in Annex D worden gebruikt om het aantal liters te berekenen.
Het aandeel diesel kan op verschillende manieren bepaald worden:

  • op basis van het aandeel in de voertuigkilometers
  • op basis van het aandeel in de tonkilometers
  • op basis van het aandeel in de hoeveelheid vervoerde tonnen.

Bepaling van het aandeel diesel op basis van het aandeel in de tonkilometers geeft hierbij de meest nauwkeurige benadering. Mocht deze informatie niet voorhanden zijn, dan kunnen ook de andere twee methoden worden gebruikt.

Berekening van het energiegebruik

Het totale energiegebruik van een trein is het energiegebruik per kilometer vermenigvuldigd met het aantal voertuigkilometers. Vaak gaat het bij spoorvervoer echter om gecombineerd vervoer waardoor de emissies van de trein aan verschillende verladers moeten worden toegewezen. Een berekening op basis van het aantal tonkilometers is dan geschikter.

Bij berekening van het energiegebruik van spoorvervoer op basis van tonkilometers wordt het energiegebruik per tonkilometer vermenigvuldigd met het aantal tonkilometer.

Het energiegebruik (in kWh elektriciteit of liters diesel) is afhankelijk van de volgende parameters:

  • het type locomotief
  • het aantal locomotieven
  • het gewicht van de trein (lengte van de trein/aantal wagons)

Doordat deze parameters -zeker het gewicht van de trein- erg wisselend zijn, is het lastig om het energiegebruik van een trein te bepalen. De meest nauwkeurige manier om het energiegebruik van ingezette treinen te bepalen is door hier naar te informeren bij de vervoerder. Wanneer echter gebruik gemaakt wordt van verschillende vervoerders of van veel verschillende treintypen, kan gebruik gemaakt worden van literatuurbronnen. Een overzicht van veel geraadpleegde bronnen voor het energiegebruik van treinen is opgenomen in Annex E.

Verschillen tussen dedicated en groupage

Met bovenstaande methodiek wordt berekend wat de emissies van een trein zijn. Deze methodiek is toereikend wanneer de complete trein van één onderneming is, met andere woorden, wanneer het gaat om eigen transport of om uitbesteed dedicated vervoer. Vaak zal het echter gaan om groupage waarbij emissies moeten worden toegewezen aan verschillende bedrijven.

Deze toewijzing kan gebeuren op basis van het aandeel dat de verschillende bedrijven hebben in de totale lading. Hoe dit aandeel wordt bepaald, is afhankelijk van het type lading. Algemeen geldt dat er wordt bepaald hoeveel ‘eenheden’ er op de trein staan. Op basis hiervan kan men berekenen wat de emissies per ‘eenheid’ zijn. De totale emissies voor een bepaald bedrijf zijn dan de emissies per ‘eenheid’ maal het aantal ‘eenheden’ van het bedrijf.

De keuze van de eenheid hangt af van het type lading. Veel gebruikte eenheden zijn tonnen (voor bulk en stukgoed) en TEU’s (voor containertransport). Wanneer deze per kilometer worden uitgedrukt, krijgt men de eenheden tonkilometer en TEU-kilometer. Ook een wagon kan gekozen worden als eenheid, wanneer de wagons niet gedeeld worden door de verschillende ondernemers.

Welke gegevens zijn nodig voor het berekenen van de emissies van spoorvervoer?

De hoeveelheid gegevens die beschikbaar is voor het berekenen van emissies bepaalt hoe nauwkeurig deze emissies berekend kunnen worden. Hier wordt een overzicht gegeven van parameters die nodig zijn om de emissies van vervoer per spoor te kunnen berekenen.

Aanvullend hierop is voor gecombineerd transport informatie nodig over het aandeel van een verlader in de totale lading.