Het berekenen van CO2- emissies uit brandstofverbruik

Het Connektprogramma Lean and Green, de Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen (beheerder CO2-Prestatieladder) en stichting Stimular actualiseerden hun CO2-emissiefactorenlijst en hebben er één lijst van gemaakt. Dankzij deze nieuwe lijst kunnen bedrijven en organisaties hun CO2-emissie berekenen voor alle facetten van hun bedrijfsvoering met eenduidige emissiegegevens. Hiermee geven de organisaties een voorzet voor een Nederlandse standaard lijst van emissiefactoren.

Download hier deze lijst emissiefactoren

 

Tonkilometers, TEU-kilometers en andere eenheden

In een aantal gevallen is het handig om emissies te berekenen op basis van de maateenheid van goederentransport, namelijk tonkilometers (1000 kg vervoerd over een afstand van 1 km) in plaats van voertuigkilometers.

Niet alle bedrijven zullen echter tonnen als eenheid hanteren, in plaats daarvan zullen zij TEU, m3 of pallets hanteren, of wellicht nog een andere eenheid. Ook deze eenheden kunnen samen met afstand gecombineerd worden tot TEU-kilometers, m3-kilometers of palletkilometers.

Wanneer men andere eenheden wil hanteren in eindresultaten of in ‘Key Performance Indicators’ is een omrekening nodig van de ene naar de andere eenheid op basis van detailinformatie of gemiddelden.


Beladingsgraad en lege kilometers

Het energieverbruik van een voertuig wordt beïnvloed door de beladingsgraad. De beladingsgraad is de verhouding tussen de benutte ladingcapaciteit en de totaal beschikbare ladingcapaciteit van een vervoermiddel. Afhankelijk van de gekozen toepassing wordt de beladingsgraad uitgedrukt als een verhoudingsgetal voor het benutte laadvermogen in massa (kg), volume (m3) of oppervlakte (m2) van een voertuig.

De emissies van transport worden vaak berekend op basis van het aantal afgelegde voertuigkilometers, de hoeveelheid verbruikte brandstof of, zoals aangegeven, op basis van tonkilometers. Naast de productieve kilometers die, worden afgelegd met een beladen voertuig, worden ook lege kilometers afgelegd. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer geen retourrit gevonden kan worden. Deze lege kilometers veroorzaken, evengoed als de beladen kilometers, emissies en moeten dus ook toegewezen worden aan de emissies per vervoersprestatie.

De benuttingsgraad is de verhouding tussen de totale lading-tonkilometer en de totale laadvermogen-tonkilometer van alle verplaatsingen door vervoermiddelen met en zonder lading. Het is het product van de beladingsgraad en het percentage productieve kilometers en houdt dus rekening met lege kilometers.


Berekening van emissies uit brandstofverbruik of uit kilometers

Emissies van transport worden veroorzaakt door het verbranden van brandstoffen in de motor van een voertuig. De hoeveelheid emissie kan dan ook gerelateerd worden aan de hoeveelheid brandstof die verbruikt is. Deze relatie is echter niet voor alle stoffen dezelfde.

De emissies van koolstofdioxide (CO2) en zwaveldioxide (SO2) worden bepaald door het type en de hoeveelheid verbrande brandstof. Deze relatie is onafhankelijk van het voertuig of de motor waarin de brandstof wordt verbrand.

De reden hiervoor is dat de hoeveelheid CO2 wordt bepaald door de hoeveelheid koolstof (C) in de brandstof. Hetzelfde geldt voor SO2. Deze wordt bepaald door het zwavelgehalte (S) in de brandstof. Berekening van de CO2 en SO2-emissies op basis van het brandstofverbruik geeft een zeer nauwkeurig resultaat en geniet altijd de voorkeur.

Voor het bepalen van de emissies van stikstofoxides (NOX) en fijnstof (PM10) is naast de hoeveelheid brandstof ook het voertuig en motor van belang. De reden hiervoor is dat de vorming van deze stoffen afhankelijk is van de omstandigheden in de motor en de nabehandeling van de uitlaatgassen (bijvoorbeeld met een roetfilter of katalysator). Deze factoren zijn vaak gekoppeld aan de milieuklasse van een voertuig. Voorbeelden hiervan zijn de euroklasse van vrachtauto’s of de CCR-fase van een binnenvaartschip.

NOX- en PM10-emissies kunnen dan ook alleen goed berekend worden door ze te relateren aan het brandstofverbruik van specifieke voertuigen. Dit is de reden waarom het vaak gemakkelijker is om deze emissies te berekenen op basis van de afgelegde voertuigkilometers.

 

Berekening van emissies van interne logistieke activteiten en elektrisch transport


Scope 2-emissies komen voor wanneer gebruik gemaakt wordt van elektrische voertuigen (bijvoorbeeld elektrisch spoorvervoer), elektrisch aangedreven materiaal voor interne logistiek en voor het verwarmen of koelen van distributiecentra. Zij worden als volgt berekend:

De emissiefactor is afhankelijk van de manier waarop de elektriciteit is opgewekt. Groene stroom zal bijvoorbeeld een lagere emissiefactor hebben dan elektriciteit uit een kolencentrale. De bronnen voor elektriciteitsproductie kunnen sterk verschillen per land en zelfs per leverancier. Een overzicht van bronnen die kunnen worden geraadpleegd voor deze emissiefactor is opgenomen in Annex E.

Voorbeeld

VeelVoorWeinig BV heeft een gekoeld distributiecentrum met een totale oppervlakte van 3.000 m2 en een volume van 18.000 m3. Sinds enkele jaren is er een beleid om het energiegebruik van dit distributiecentrum te verminderen door een aantal maatregelen waaronder het goed sluiten van deuren en poorten en leveranciers te verplichten om hun goederen voldoende gekoeld aan te leveren bij het distributiecentrum, en lichten uit te zetten als er geen personeel actief is.Het jaarlijkse energiegebruik van het distributiecentrum bedroeg in 2008, 565.000 kWh.Per geleverde kWh bedroeg de CO2 uitstoot van elektriciteitsproductie in Nederland in 2005, 387 gram CO2 per kWh. Deze factor wordt door VeelVoorWeinig BV voor deze toepassing jaarlijks niet aangepast om het effect van de maatregelen over de jaren te kunnen vergelijken.

De scope 2 uitstoot van CO2 van het distributiecentrum bedroeg in 2008:565.000 kWh x 0,387 = 218.655 kg CO2Omdat ook de doorstroom in goederen een invloed heeft op het elektriciteitsgebruik wordt ook de uitstoot van CO2 per ton goederen vergeleken.

Ondanks de stijging in omzet in ton, is VeelVoorWeinig BV er in geslaagd om ook de uitstoot van CO2 in absolute termen te verminderen en te besparen op energiekosten.