Berekening van emissies op basis van het energiegebruik

Emissies van een zeeschip worden op vergelijkbare wijze berekend als van een binnenvaartschip, dus op basis van het energiegebruik van het schip. Dit komt neer op de volgende berekening:

Het energiegebruik wordt uitgedrukt in liters of kg brandstof, MJ of kWh. Deze eenheden zijn naar elkaar om te rekenen met de conversiefactoren in Annex D. In principe kunnen alle eenheden gebruikt worden zolang het energiegebruik en de energie-eenheid in de emissiefactor gelijk zijn.

Voor CO2 en SO2 kunnen de eerder vermelde emissiefactoren worden gebruikt (eventueel omgerekend naar een andere eenheid volgens de conversiefactoren in Annex D). Voor de SO2-emissie moet onderscheid worden gemaakt tussen de gebruikte brandstoffen.

In tegenstelling tot andere modaliteiten is in de zeevaart emissiewetgeving later ingevoerd. Dit betekent dat binnen de huidige vloot het effect van emissiewetgeving nog gering is. Daarom is het bij zeevaart aan te bevelen om voor NOX en PM10 met gemiddelde emissiefactoren per energie-eenheid te rekenen. Redenen hiervoor zijn dat de verschillen tussen schepen relatief klein zijn en dat er geen eenvoudig toepasbare indeling in emissieklassen beschikbaar is, zoals bij binnenvaart en wegvervoer. Een overzicht van bronnen die kunnen worden geraadpleegd voor de emissiefactoren per energie-eenheid is opgenomen in Annex E.

Berekening van het energiegebruik

Het totale energiegebruik van een schip is het energiegebruik per vaartuigkilometer vermenigvuldigd met het aantal afgelegde vaartuigkilometers, met inbegrip van zowel productieve als niet-productieve kilometers.

Het energiegebruik per vaartuigkilometer is afhankelijk van verschillende factoren. In tegenstelling tot binnenvaartschepen speelt bij zeeschepen de beladingsgraad een veel kleinere rol voor het berekenen van de emissies per vaartuigkilometer: dit omdat een schip zonder lading altijd ballastwater aan boord neemt vanwege de stabiliteit. Het energiegebruik van zeeschepen is hoofdzakelijk afhankelijk van de volgende parameters:

  • grootteklasse en type van het schip
  • vaarsnelheid van het schip

De meest nauwkeurige methode om het energiegebruik van het vervoer per zeeschip te bepalen is door bij de vervoerder te informeren naar het brandstofverbruik per vaartuigkilometer.

Het is echter niet altijd mogelijk om deze specifieke informatie te achterhalen. Niet alle schippers zullen informatie kunnen of willen verstrekken over het brandstofverbruik. Wanneer sprake is van veel verschillende schepen of bestemmingen, is het geen makkelijke taak om een representatief gemiddelde te bepalen. Gelukkig zijn er diverse studies gedaan waarin het energiegebruik van zeeschepen (eventueel per grootteklasse en scheepstype) bepaald is. Een overzicht van bronnen die kunnen worden geraadpleegd voor het energiegebruik van zeeschepen is opgenomen in Annex E. Hierbij wordt vaak onderscheid gemaakt naar grootteklasse, maar niet naar vaarsnelheden. Beschikbare gegevens zijn veelal gebaseerd op gangbare vaarsnelheden voor de betreffende grootteklasse: daarmee geven ze in veel gevallen een goede schatting. 

Verschillen tussen dedicated en gecombineerd vervoer

Met bovenstaande methodiek wordt berekend wat de emissies van een zeeschip zijn. Deze methodiek is toereikend wanneer de complete lading op het schip van één onderneming is, met andere woorden, wanneer het gaat om eigen transport of om uitbesteed dedicated vervoer. Bijna altijd zal het echter gaan om gecombineerd vervoer waarbij de emissies moeten worden toegewezen aan verschillende bedrijven.

Deze toewijzing kan gebeuren op basis van het aandeel dat de verschillende bedrijven hebben in de totale lading. Hoe dit aandeel wordt bepaald, is afhankelijk van het type lading. Algemeen geldt dat er wordt bepaald hoeveel ‘eenheden’ er aan boord zijn. Op basis hiervan kan men berekenen wat de emissies per ‘eenheid’ zijn. De totale emissies voor een bepaald bedrijf zijn dan de emissies per ‘eenheid’ maal het aantal ‘eenheden’ van het bedrijf.

De keuze van de eenheid hangt af van het type lading. Veel gebruikte eenheden zijn tonnen (voor bulk en stukgoed) en TEU’s (voor containertransport). Wanneer deze per kilometer worden uitgedrukt, krijgt men de eenheden tonkilometer en TEU-kmilometer.

Gegevens voor het berekenen van de emissies van zeevaart

De hoeveelheid gegevens die beschikbaar is voor het berekenen van emissies bepaalt hoe nauwkeurig deze emissies berekend kunnen worden. Hier wordt een overzicht gegeven van parameters die nodig zijn om de emissies van vervoer per zeeschip te kunnen berekenen.

Aanvullend hierop is voor gecombineerd transport informatie nodig over het aandeel van een ondernemer in de totale lading.