E.1 Eenvoudig toegankelijke bronnen voor emissies in Nederland
Als bron van huidige en toekomstige emissiefactoren voor alle transport modaliteiten in Nederland is de studie STREAM een goed beginpunt. Hierin is een grote hoeveelheid basisdata verzameld. Ook zijn deze emissiegegevens samengenomen met logistieke en statistische data om gemiddelde emissies (bv. per tonkilometer) uit te rekenen. Bij gebrek aan gedetailleerde logistieke gegevens kunnen deze gemiddelde emissiefactoren gebruikt worden.

E.2 Berekening van emissies op basis van andere bronnen
Het is ook mogelijk om op basis van andere bronnen emissieberekeningen uit te voeren. Het kan voorkomen dat de situatie dusdanig specifiek is, dat algemene gegevens zoals uit STREAM niet afdoende zijn, of dat de emissies moeten berekend worden voor een ander land dan Nederland.

In de komende paragrafen staan een aantal bronnen vermeld die een goede basis vormen voor een zoektocht naar emissiegetallen. Hierbij moet de waarschuwing worden gegeven dat deze bronnen niet altijd de zelfde methodiek gebruiken en de resultaten niet zondermeer met elkaar kunnen worden vergeleken.
 

E.2.1 Emissies die vrijkomen bij de opwekking van elektriciteit (scope 2)
In de rapporten van de UNFCCC worden de gegevens gerapporteerd over de uitstoot van broeikasgas van de landen die het Kyoto-protocol hebben getekend. Deze rapporten zijn onder andere te vinden op:

Gegevens per land worden verzameld door de International Energy Agency en jaarlijks gepubliceerd. Deze gegevens houden rekening met de verschillende energiebronnen die per land worden gebruikt voor de opwekking van elektriciteit. Het jaarboek kan via de website van de International Energy Agency, www.iea.org, besteld worden.

  • CO2 Emissions from fuel combustion, 1971 - 2006, IEA 2008

 

E.2.2 Emissies eerder in de energieketen (scope 3E)

Gegevens over scope 3E-emissies kunnen heel geaggregeerd zijn (en daarmee niet heel nauwkeurig), of heel gedifferentieerd (bijvoorbeeld verschillen in CO2-uitstoot per raffinaderij). De basisdata uit STREAM vormen een compromis hiertussen en zijn gebaseerd op:

  • Evaluation of the environmental impact of modern passenger cars on petrol, diesel, automotive LPG, CNG; TNO; 2003

Voor CO2-emissiegetallen van uit biomassa geproduceerde brandstoffen kan de CO2-tool van AgentschapNL worden gebruikt.

 

E.2.3 Emissies van wegtransport

Binnen Nederland word emissieregistratie uitgevoerd door de Taakgroep Verkeer en Vervoer. Deze publiceert rapporten over de methoden voor de berekening van de emissies door mobiele bronnen in Nederland. Het rapport beschrijft de methoden die worden gevolgd voor de schatting van de emissies door mobiele bronnen in Nederland.

Naast emissiefactoren voor de verbranding van brandstoffen geeft het rapport ook emissiefactoren voor stof door de slijtage van banden, remvoeringen en wegdek.

De emissiefactoren zijn beschikbaar in de vorm van een Excelbestand dat te downloaden is van:

  • www.emissieregistratie.nl
    Binnen Europa zijn emissiefactoren voor bijna alle modaliteiten (met uitzondering van binnenvaart) beschikbaar van de EMEP, die onder andere ten grondslag liggen aan COPERT. COPERT is een door de EU Commissie gefinancierd project voor het in kaart brengen van de emissies van wegtransport. COPERT geeft een schatting van de belangrijkste luchtvervuilende emissies waaronder NOx, PM en SO2 en broeikasgassen van verschillende voertuigcategorieën. De gegevens in COPERT komen voort uit een aantal grote studies die de afgelopen jaren zijn gevoerd, zoals onder meer het ARTEMIS project (Assessment and Reliability of Transport Emission Models and Inventory Systems).
  • http://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-emission-inventory-guidebook-2009
  • http://lat.eng.auth.gr/copert/
  • Een andere EU-bron is het ’Handbuch Emissionsfaktoren des Strassenverkehrs HBEFA’ (voor gebruik dient betaald te worden).
    www.hbfa.net/e/index.html

 

E.2.4 Emissies van binnenvaart

Emissies voor de binnenvaart zijn lastig te berekenen. Factoren zijn ook niet terug te vinden in het EMEP/AEE guidebook. Binnen de Taakgroep Verkeer worden wel binnenvaartcijfers gegeven, maar die zijn beperkt. Nauwkeuriger berekeningen kunnen worden uitgevoerd aan de hand van het Emissieregistratie en Monitoring Scheepvaart (EMS) rekenmodel. Voor meer informatie zie:

 

E.2.5 Emissies van zeevaart

Informatie over emissiefactoren voor de zeevaart is te vinden in het EMEP/EEA Emissie handboek van de European Environment Agency (www.eea.europa.eu), International navigation, national navigation, national fishing and military shipping.

  • EMEP/EEA Air Pollutant Emission Inventory Guidebook, 2009

Een alternatief is het rapport ’Prevention of air pollution from ships’ van de IMO:

  • Prevention of air pollution from ships; MEPC 59/INF.10; IMO 2009

 

E.2.6 Emissies van spoorvervoer

Binnen Nederland zijn emissiegegevens te vinden in de database van Taakgroep Verkeer. Voor een Europese kijk op rail-emissies biedt het emissiehandboek van de EMEP/EEA emissiegetallen voor dieseltreinen.

 

E.2.7 Emissies van luchtvaart

Emissies van de verschillende vliegtuigcategorieën en vliegtuigtypes zijn te vinden in het EMEP/EEA Emissiehandboek van de European Environment Agency (www.eea.europa.eu) en de bijbehorende Exceloverzichten. Informatie over brandstofverbruik en over ondermeer de uitstoot van PM2,5 (PM10) en NOX is te vinden voor een reeks van representatieve vliegtuigtypes in de verschillende vliegfases.

 

E. 2.8 Emissies van op- en overslag
Emissies van op- en overslag zijn afhankelijk van vele factoren. Zo speelt de schaalgrootte van de overslag faciliteit een rol en is het van belang of goederen bijvoorbeeld gekoeld worden opgeslagen. In Nederland vindt veel overslag plaats in de haven van Rotterdam. TNO heeft een studie gedaan naar de stoffen die daarbij vrijkomen.

  • TNO, 2006. Emissions to air due to activities on container terminals and future developments as result of autonomous developments and additional measures. Rapport nr. 2006-A-R0201/B